Print

Print


Garmon
 
Holais fy nhad.  Roedd yn cneifio defaid wedi marw tan y 50/60au.  Mae''n debyg i'r arfer farw allan yn llwyr bron pan gollwyd y gwella llaw a dechrau defnyddio peiriannau i gneifio.  Roedd y ddafad (druan) fel arfer yn cael ei chneifio ar lan y bedd.  Ni fyddai neb yn gwastraffu dim.  Ond roedd yn ormod o dasg symud y ddafad at beiriant, neu beiriant at ddafad, felly marwodd yr arfer.  
 
Ta waeth, yn ne Meirionnydd o leiaf,  "Gwlan Rhydd" neu "Wlan Mān" oedd yr enw am wlan o'r fath, ond byddai'n aml yn cynnwys gwlan oddi ar ddefaid oedd yn dal i brancio'r caea yn ei golli felly mae'n amau gen i os yw hyn o ddefnydd.
 
I'r gwrthwyneb. "Gwlan Rhonia(u)" oedd yr enw am wlan a gneifiwyd o gynffonnau'r defaid adeg tocio (ym mis Mai). Byddai'r gwlan hwn yn is-radd (iawn) ac mae'n siwr y byddai gwlan unrhyw ddafad oedd yn digwydd marw yn cael ei ychwanegu ato.  Oherwydd mai yn ystod y tymor wyna oedd y mwayafrif o ddefaid yn marw, mae'n bur debyg y byddai'r Gwlan Rhonia yn cynnwys cryn dipyn o wlan defaid wedi marw.  Efallai y byddai o fudd i chdi edrych dan y gair Rhonia(u) yn llyfr Huw Jones.  Tydi'r gyfrol berthnasol ddim wrth law yma.
 
Hwyl
 
John